Product SiteDocumentation Site

Πρόλογος

Το Debian είναι ένα πολύ επιτυχημένο λειτουργικό σύστημα, το οποίο είναι διάχυτο στις ψηφιακές ζωές μας περισσότερο απ' ότι συχνά οι άνθρωποι φαντάζονται ότι είναι. Λίγα δεδομένα είναι αρκετά για να γίναι αυτό ξεκάθαρο. Κατά την τρέχοντα χρόνο το Debian είναι η πιο δημοφιλής παραλαγή GNU/Linux ανάμεσα στους διακομιστές ιστού: σύμφωνα με το W3Techs, περισσότερο από 10% του ιστού παρέχεται με την ισχύ του Debian. Σκεφτείτε το: πόσους ιστοτόπους θα είχατε χάσει σήμερα χωρίς το Debian; Σε πιο συναρπαστικές εφαρμογές, το Debian είναι το λειτουργικό σύστημα επιλογής στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Παρακολουθήσατε την δουλειά των αστροναυτών του ΔΔΣ, ίσως μέσω του κοινωνικού δικτύου της NASA ή άλλων διεθνών οργανισμών; Και τα δύο από μόνα τους και οι σχετικές αναρτήσεις έγιναν δυνατά από το Debian. Αμέτρητες επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και δημόσιες διαχειρίσεις βασίζονται καθημερινά στο Debian για τις λειτουργίες τους, παρέχοντας υπηρεσίες σε εκατομμύρια χρήστες σε όλο τον κόσμο... και στην τροχιά του!
Αλλά το Debian είναι περισσότερο από ένα λειτουργικό σύστημα, άσχετα με το πόσο περίπλοκο, με πληθώρα χαρακτηριστικών και αξιόπιστο μπορεί να είναι ένα τέτοιο σύστημα. Το Debian είναι ένα όραμα των ελευθεριών που οι άνθρωποι πρέπει να απολαμβάνουν, σε ένα κόσμο όπου όλο και περισσότερο οι καθημερινές μας δραστηριότητες εξαρτούνται από το λογισμικό. Το Debian γεννήθηκε από την θεμελιώδη ιδέα του Ελεύθερου Λογισμικού στην οποία οι άνθρωποι πρέπει να έχουν τον έλεγχο των υπολογιστών τους και όχι το αντίστοφο. Οι άνθρωποι με αρκετή γνώση λογισμικού πρέπει να μπορούν να αποδομούν, μετατρέπουν, επαναδομούν και να μοιράζονται με άλλους όλο το λογισμικό που έχει σημασία γι' αυτούς. Δεν έχει σημασία αν το λογισμικό χρησιμοποιείται για επιπόλαιες δραστηριότητες όπως η δημοσίευση φωτογραφιών από γατάκια στο διαδίκτυο, ή για εργασίες που δυνητικά μπορούν να απειλήσουν τη ζωή όπως η οδήγηση αυτοκινήτων και η παροχή ισχύος σε ιατρικές συσκευές που μας θεραπεύουν -και το Debian χρησιμοποιείται σε όλα τα παραπάνω σενάρια-, πρέπει να το ελέγχουμε. Οι άνθρωποι χωρίς βαθιά γνώση του λογισμικού, πρέπει κι αυτοί να απολαμβάνουν αυτές τις ελευθερίες: πρέπει να μπορούν να εξουσιοδοτούν ανθρώπους της επιλογής τους, ανθρώπους που εμπιστεύονται, τον έλεγχο ή την τροποποίηση των συσκευών που βασίζονται σε λογισμικό, εκ μέρους τους.
Στην αναζήτηση του ελέγχου των ανθρώπων πάνω στις μηχανές, τα ελεύθερα λειτουργικά συστήματα παίζουν θεμελιώδη ρόλο: δεν μπορείτε να έχετε τον πλήρη έλεγχο μιας υπολογιστικής συσκευής αν δεν ελέγχετε το λειτουργικό της σύστημα. Από αυτό προέρχεται και η κύρια φιλοδοξία του Debian: η παραγωγή του καλύτερου ολοκληρωτικά ελεύθερου λειτουργικού συστήματος. Για περισσότερα από 20 χρόνια τώρα, το Debian έχει αναπτύξει ένα ελεύθερο λειτουργικό σύστημα και επίσης προώθησε το όραμα του ελεύθερου λογισμικού γύρω του. Κάνοντας το αυτό, το Debian έχει βάλει πολύ ψηλά τον πήχη για τους υποστηρικτές του ελεύθερου λογισμικού σε όλο τον κόσμο. Οι αποφάσεις του Debian σε θέματα αδειοδότησης λογισμικού, για παράδειγμα, συνήθως εξετάζονται από διεθνείς οργανισμούς τυποποίησης, κυβερνήσεις και άλλα έργα ελεύθερου λογισμικού, όταν αποφασίζεται αν κάτι πρέπει να θεωρείται "αρκετά ελεύθερο" ή όχι.
Αλλά αυτή η πολιτική άποψη δεν είναι αρκετή να εξηγήσει την μοναδικότητα του Debian. Το Debian είναι επίσης ένα πολύ ασυνήθιστο κοινωνικό πείραμα, που είναι έντονα προσαρτημένο στην ανεξαρτησία. Σκεφτείτε για μια στιγμή άλλες επικρατούσες διανομές ελεύθερου λογισμικού, ή ακόμη και δημοφιλή ιδιόκτητα λειτουργικά συστήματα. Οι πιθανότητες είναι να συσχετίζετε κάθε ένα από αυτά με μία μεγάλη εταιρία η οποία είναι είτε η κύρια δύναμη ανάπτυξης πίσω από το έργο, ή κατά το ελάχιστο, ο διαχειριστής όλων των δραστηριοτήτων που δεν αφορούν την ανάπτυξη. Το Debian είναι διαφορετικό. Μέσα στο έργο Debian, οι εθελοντές θέτουν στον ευατό τους τις υπευθυνότητες από όλες τις δραστηριότητες που χρειάζονται για να διατηρηθεί το Debian ζωντανό και ζωηρό. Η ποικιλία αυτών των δραστηριοτήτων είναι εκπληκτική: από μεταφραστές σε διαχειριστές συστήματος, από μάρκετινγκ σε διοίκηση, από οργάνωση συνεδρίου σε σχεδίαση έργων τέχνης, από τήρηση λογιστικών σε νομικά θέματα... χωρίς να αναφέρουμε το πακετάρισμα λογισμικού και την ανάπτυξη! Οι συνεισφέροντες στο Debian, φροντίζουν όλα αυτά.
Ως πρώτη συνέπεια αυτής της ριζοσπαστικής μορφής ανεξαρτησίας, το Debian χρειάζεται και βασίζεται σε πολυποίκιλη κοινότητα εθελοντών. Οποιαδήποτε ικανότητα σε οποιοδήποτε από τα ανωτέρω πεδία, ή άλλα που μπορείτε να φανταστείτε, μπορούν να επενδυθούν μέσα στο Debian και να χρησιμοποιηθούν για την βελτίωση του έργου. Μια δεύτερη συνέπεια της ανεξαρτησίας του Debian είναι ότι οι επιλογές του Debian μπορούν να εμπιστευθούν ότι δεν καθοδηγούνται από εμπορικά συμφέροντα ή συγκεκριμένες εταιρίες — Ενδιαφέροντα που δεν έχουμε εγγύηση, πάντα θα ευθυγραμίζονται με τον σκοπό της προώθησης του ελέγχου των ανθρώπων πάνω στις μηχανές, όπως μαρτυρούν πολλά πρόσφατα παραδείγματα στα τεχνολογικά νέα.
Μια τελευταία άποψη συμβάλει στην μοναδικότητα του Debian: ο τρόπος με τον οποίο το κοινωνικό πείραμα εκτελείται. Παρά το παραδοσιακό του να είναι γραφειοκρατικό, η λήψη αποφάσεων στο Debian είναι στην πραγματικότητα σε μεγάλο βαθμό διανεμόμενο. Υπάρχουν ξακάθαρα καθορισμένες περιοχές ευθύνης μέσα στο έργο. Οι υπεύθυνοι αυτών των περιοχών είναι ελεύθεροι να πάρουν τον δικό τους δρόμο. Όσο διατηρούν τις απαιτήσεις ποιότητας που συμφωνήθηκαν από την κοινότητα, κανένας δεν μπορεί να τους πει τι να κάνουν ή πως να κάνουν την δουλειά τους. Αν θέλετε να έχετε λόγο σχετικά με το πως κάτι γίνεται στο Debian, πρέπει να βάλετε τον εαυτό σας στην σειρά και να είστε έτοιμοι να πάρετε την δουλειά στους ώμους σας. Αυτός ο ιδιόμορφο τύπος αξιοκρατίας — που μερικές φορές αποκαλούμε κανε-κρατία — είναι πολύ εμψυχωτικός για τους συνεισφέροντες. Οποιοσδήποτε με αρκετές ικανότητες, χρόνο και κίνητρο, μπορεί να έχει πραγματική απήχηση στην κατεύθυνσει που παίρνει το έργο. Αυτό μαρτυρείται από ένα πληθυσμό περίπου 1 000 επίσημων μελών του έργου Debian, και αρκετών χιλιάδων συνεισφερόντων από όλο τον κόσμο. Δεν είναι θαύμα ότι το Debian συχνά πιστώνεται ως το μεγαλύτερο, καθοδηγούμενο από την κοινότητα, έργο ελεύθερου λογισμικού που υπάρχει.
Έτσι το Debian είναι αρκετά μοναδικό. Μόνο εμείς το προσέξαμε; Σίγουρα όχι. Σύμφωνα με το DistroWatch υπάρχουν περίπου 300 ενεργές διανομές ελεύθερου λογισμικού. Μισές από αυτές (περίπου 140) είναι παράγωγα του Debian. Αυτό σημαίνει ότι ξεκινάνε από το Debian, το προσαρμόζουν να ταιριάζει με τις ανάγκες των χρηστών τους — συνήθως με προσθήκη, τροποποίηση και επαναχτίσιμο των πακέτων — και εκδίδουν το παραγόμενο προϊόν. Στην ουσία τα παράγωγα εφαρμόζουν τις χορηγούμενες ελευθερίες του ελεύθερου λογισμικού, της τροποποίησης και επαναδιανομής αντιγράφων όχι μόνο σε ανεξάρτητα τμήματα του λογισμικού, αλλά και στην διανομή ως σύνολο. Η ενδεχόμενη προσέγγιση νέων χρηστών και συνεισφερόντων ελεύθερου λογισμικού μέσω των παραγώγων διανομών είναι τεράστια. Πιστεύουμε ότι είναι έτσι, κυρίως λόγω της επιτυχημένης αύξησης του οικοσυστήματος, που τώρα τελικά συναγωνίζεται με το ιδιόκτητο λογισμικό, σε πεδία όπου ιστορικά θεωρούνταν δύσκολο να κατακτηθούν, όπως οι μεγάλες υλοποιήσεις επιτραπέζιων υπολογιστών. Το Debian είναι η βάση του μεγαλύτερου οικοσυστήματος διανομών ελεύθερου λογισμικού που υπάρχει: ακόμη κι αν δεν χρησιμοποιείτε το Debian απ' ευθείας, και ακόμη αν ο διανομέας σας δεν σας το είπε, το πιθανότερο είναι ότι επωφελείστε αυτή τη στιγμή από την δουλειά της κοινότητας Debian.
Αλλά η μοναδικότητα του Debian μερικές φορές έρχεται με απροσδόκητα επακόλουθα. Ένα επακόλουθο στο όραμα του Debian για ψηφιακές ελευθερίες είναι η ανάγκη να επαναπροσδιορίζουμε τι εννοούμε με το λογισμικό. Το έργο Debian έχει από καιρό συνειδητοποιήσει ότι, ως τμήμα λειτουργικού συστήματος, πρέπει να διανέμεις πολύ υλικό που δεν είναι λογισμικό: μουσική, εικόνες, τεκμηρίωση, ανεπεξέργαστα δεδομένα, υλικολογισμικό, κλπ. Αλλά πως εφαρμόζεις τις ελευθερίες του λογισμικού σε αυτά τα υλικά; Πρέπει να έχουμε διαφορετικές απαιτήσεις ή πρέπει όλα τα υλικά να διατηρούνται στα ίδια υψηλά επίπεδα ελευθερίας; Το έργο Debian έχει αποφασίσει για το τελευταίο: όλα τα υλικά που στέλνονται ως τμήματα του Debian θα πρέπει να προσφέρουν τις ίδιες ελευθερίες στους χρήστες τους. Μια τέτοια ριζοσπαστική φιλοσοφική θέση έχει επιδράσεις που φτάνουν μακρυά. Σημαίνει ότι δεν μπορούμε να διανέμουμε μη-ελεύθερο υλικολογισμικό, ή έργο τέχνης που δεν σχεδιάστηκε για χρήση σε εμπορικές τοποθετήσεις, ή βιβλία που δεν μπορούν να τροποποιηθούν προκειμένου να αποφευχθεί ο αποχρωματισμός (όπως στην παραδοσιακή τυπογραφία) της φήμης του συγγραφές/εκδότη.
Το βιβλίο που έχετε στα χέρια σας είναι διαφορετικό. Είναι ένα βιβλίο ελεύθερο όπως η ελευθερία, ένα βιβλίο πάνω στα πρότυπα ελευθερίας του Debian, για κάθε άποψη της ψηγιακής σας ζωής. Για πάρα πολύ καιρό, η σπάνια διαθεσιμότητα βιβλίων όπως αυτό, ήταν μια σημαντική αδυναμία του Debian. Σήμαινε ότι υπήρχε λίγο υλικό ανάγνωσης που βοηθούσε την διάδοση του Debian και των αξιών του, καθώς την συμπερίληψη αυτών των αξιών και την εμφάνιση των πλεονεκτημάτων τους. Αλλά επίσηε σήμαινε, ειρωνικά, ότι είχαμε λίγο τέτοιο υλικό που μπορούσαμε να διανέμουμε ως τμήμα του ίδιου του Debian. Αυτό είναι το πρώτο ευυπόληπτο βιβλίο που λαμβάνει υπόψη αυτή την αδυναμία. Μπορείτε να εγκαταστήσετε apt install αυτό το βιβλίο, μπορείτε να το αναδιανείμετε, μπορείτε να κλωνοποιήσετε αυτό το βιβλίο, ή καλύτερα, να υποβάλλετε αναφορές σφαλμάτων και διορθώσεις γι' αυτό, ώστε άλλοι στο μέλλον να ωφεληθούν από τις συνεισφορές σας. Οι "συντηρητές" αυτού του βιβλίου — που είναι επίσης οι συγγραφείς του — είναι μακρόχρονα μέλη του έργου Debian, που έχουν βαθειά κατανόηση του ήθους που διαποτίζει κάθε άποψη του Debian και γνωρίζουν από πρώτο χέρι τι σημαίνει να αναλαμβάνεις την υπευθυνότητα για σημαντικά τμήματα του Debian. Με την έκδοση αυτού του ελεύθερου βιβλίου παρέχουν, για ακόμη μια φορά, μια υπέροχη υπηρεσία στην κοινότητα του Debian.
Ελπίζουμε ότι θα απολαύσετε αυτό τον ακρογωνιαίο λίθο της ελευθερίας ανάγνωσης του Debian, τόσο πολύ όσο κι εμείς.
Οκτώβριος 2015
Stefano Zacchiroli (Ηγέτης έργου Debian 2010-2013), Lucas Nussbaum (Ηγέτης έργου Debian 2013-2015) και Neil McGovern (Ηγέτης έργου Debian 2015-τώρα)